Κυριακή 25 Ἰανουαρίου 2026 – ΙΕ΄ΛΟΥΚΑ (Λουκ. ιθ΄1-10)

«Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος»

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ὁ κατ’ ἐπάγγελμα τελώνης Ζακχαῖος εἶναι τό κεντρικό πρόσωπο τῆς σημερινῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς, ὁ ὁποῖος ἐνῶ ἐξωτερικά μπορεῖ νά ἦταν γεμάτος ἀπό ὑλικά ἀγαθά, τά ὁποῖα εἶχε ἀποκτήσει ἀπό τίς παράνομες δραστηριότητές του, ἐντούτοις ἐσωτερικά ἕνα κενό κατέκλυε τήν ὕπαρξή του. Γι’ αὐτό κι ὅταν ἔμαθε ὅτι θά περνοῦσε ἀπό τήν περιοχή του ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ἔτρεξε κι ἐπειδή ἦταν κοντός, ἀνέβηκε πάνω σέ ἕνα δένδρο συκομουριᾶς, γιά νά Τόν δεῖ, ὅταν θά περνοῦσε, διότι ἐναγωνίως ποθοῦσε τή θεραπεία τῆς ψυχῆς του καί τήν πλήρωση τοῦ κενοῦ του.

Εἶχε προφανῶς ἀκούσει για τά θαυμαστά γεγονότα καί τίς ἰάσεις τίς ὁποῖες ὁ Κύριος ἐπιτελοῦσε κι ἐνδεχομένως γνώριζε καί τήν μεταστροφή τοῦ πρώην συναδέλφου του, τοῦ Ἀποστόλου κι Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου καί γι’ αὐτό ἤλπιζε στήν ἀνάστασή του πλέον ἀπό τήν θνησιμαία ἁμαρτία, μέ τήν ἐπέμβαση τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κι ἔγινε τελικά.

Το γεγονός, ὅτι ὁ Ζακχαῖος ἀνέβηκε πάνω στό δένδρο, τον κατέστησε κατά κάποιον τρόπο περιγέλωτα στους παρευρισκομένους. Μάλιστα λόγω τῆς ὑψηλῆς κοινωνικῆς του θέσης δεν θά ἔλειψαν και τά περιφρονητικά σχόλια ἐκ μέρους τοῦ κόσμου. Δέν τον ἐνδιέφερε ὅμως καθόλου. Διότι ἦταν τόσο σφοδρή ἡ ἐπιθυμία του να συναντήσει το Χριστό, ὥστε ἀδιαφοροῦσε γιά ὅλα τά ἄλλα.

Πόσα κοινά στοιχεῖα ἔχει ἀλήθεια, αὐτή ἡ εὐαγγελική διήγηση μέ τόν σήμερα ἑορταζόμενο Ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο! Ὁ ἐναπομείνας εὐσεβής λαός τῆς Κωνσταντινουπόλεως, πού δεινοπαθοῦσε ἀπό τούς αἱρετικούς, ἀναζητοῦσε ἐναγωνίως τη λύτρωση ἀναμένοντας τόν ἐρχομό τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ὅπως ἀκριβῶς ἀναζητοῦσε τη λύτρωση ἀπό τόν Χριστό ὁ ἀρχιτελώνης Ζακχαῖος! Κι ὅπως τότε περιγελοῦσαν τόν Ζακχαῖο οἱ ἄνθρωποι, πού ἀνέβηκε στό δένδρο γιά νά δεῖ τόν Χριστό, ἔτσι ἀκριβῶς περιγελοῦσαν καί οἱ αἱρετικοί τόν Ἅγιο Γρηγόριο, ὅταν ἔφτασε στήν Κωνσταντινούπολη. Κι ὅπως ὁ Ζακχαῖος ἀδιαφοροῦσε γιά τη γνώμη τῶν ἀνθρώπων, οὕτως ὥστε πέτυχε τόν στόχο του, λυτρώθηκε κι ἄρχισε νά ζεῖ ἀληθινά, ἐλεύθερος ἀπό τά δεσμά τῆς ἁμαρτίας, ἔτσι καί ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀδιαφορώντας γιά τούς προπυλακισμούς πού δεχόταν, ἐργάστηκε ὥστε ἡ Ὀρθόδοξη πίστη ἀναστήθηκε στήν Κωνσταντινούπολη καί ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ κατέστη ζῶσα καί ἐλεύθερη σέ πεῖσμα τῶν αἱρετικῶν, πού ταπεινώθηκαν ἐνώπιον τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀετοῦ τῆς Θεολογίας.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γεννήθηκε το 329 μ.Χ. στην Αριανζό, κωμόπολη της Καππαδοκίας, από τον ἅγιο Γρηγόριο, επίσκοπο Ναζιανζού (†1η Ιανουαρίου) και την ἁγία Νόννα (†5 Αυγούστου). Εἶχε δύο αδέλφια: τούς ἐπίσης Ἁγίους Καισάριο και Γοργονία.

Στη Ναζιανζό, διδάχθηκε τη στοιχειώδη εκπαίδευση, ενώ ἀργότερα συνέχισε στη Καισάρεια, ὅπου γνωρίστηκε με το συμμαθητή του Μ. Βασίλειο μέ τόν ὁποῖο ἔγιναν ἀχώριστοι σπουδάζοντας στήν Ἀθήνα, τήν Παλαιστίνη καί τήν Ἀλεξάνδρεια μέχρι τά 30 τους χρόνια. Ἀκολούθως ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἐπέλεξε ἀρχικῶς τήν ἀσκητική ζωή στόν Πόντο, ἀλλά γρήγορα καί χωρίς τη θέλησή του, ἀνέλαβε ἰσχυρές διοικητικές θέσεις στήν Ἐκκλησία. Ἀρχικῶς χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος καί στά 43 του χρόνια, παρά τήν ἐπίμονη ἄρνησή του, χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Σασίμων ἀπό τόν Μέγα Βασίλειο, χωρίς ποτέ νά πάει ἐκεῖ, ἀλλά παραμένοντας βοηθός τοῦ Πατέρα του στήν Ναζιανζό.

Μετά ἀπό τήν ἀπέραντη θλίψη πού ἐπέφεραν στήν ψυχή του οἱ ἀλλεπάλληλοι θάνατοι ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του, ἡ Θεία Πρόνοια διά στόματος τοῦ ἰδίου τοῦ Αὐτοκράτορα Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου, τόν ὁδήγησε στήν Κωνσταντινούπολη τό 378 μ.Χ., διότι κινδύνευε νά χαθῇ ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανική πίστη, ἀπό τίς αἱρετικές διδασκαλίες τῶν Ἀρειανῶν ἀπό τη μιά μεριά, οἱ ὁποῖοι δέν πίστευαν τόν Χριστό ὡς Θεό, (ὅπως μέχρι σήμερα οἱ Χιλιαστές Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ) καί τῶν Πνευματομάχων ἀπό τήν ἄλλη, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσαν, ὅτι τό Ἅγιο Πνεῦμα δέν εἶναι Πρόσωπο, ἀλλά δύναμη κι ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, (ὅπως πολλοί αἱρετικοί μέχρι σήμερα).

Ἐπειδή οἱ αἱρετικοί εἶχαν καταλάβει ὅλους τούς Ναούς κι ὅσοι παρέμεναν Ὀρθόδοξοι δέν εἶχαν ποῦ νά ἐκκλησιαστοῦν, τότε Ἐκεῖνος μετέτρεψε τό σπίτι στό ὁποῖο τόν φιλοξενοῦσαν σέ Ναό, τόν ὁποῖο ὀνόμασε Ἁγία Ἀναστασία, γιά νά συμβολίσει τήν ἀνάσταση τῆς ὀρθόδοξης πίστης, πού ἔμελε νά συμβεῖ μετά ἀπό λίγο καιρό.

Στήν Ἁγία Ἀναστασία λειτουργοῦσε καί ὁμιλοῦσε καθημερινῶς.

Ἐκεῖ συγκεντρώνονταν ὅλο καί περισσότεροι κι ἀκούγοντας τά θεολογικά ἐπιχειρήματα μέ τά ὁποῖα διέλυε τίς αἱρετικές πλάνες, ἐγκατέλειπαν τήν αἵρεση καί ἐπέστρεφαν στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ὥστε γρήγορα κι οἱ ἱεροί Ναοί ἐπέστρεψαν στή δικαιοδοσία τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν.

Ἐκεῖ ἐκφώνησε καί τούς πέντε Θεολογικούς Λόγους, ἐξαιτίας τῶν ὁποίων ἡ Ἐκκλησία σέ ἔνδειξη εὐγνωμοσύνης τοῦ ἀπέδωσε τόν τίτλο Θεολόγος, μετά τόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη. Ἡ Ἐκκλησία δέν τόν ἀποκαλεῖ Ναζιανζηνό, θέλοντας νά προβάλλει τήν ἀξεπέραστη θεολογική του ἐνάργεια καί ὄχι τόν τόπο καταγωγῆς του!

Μετά το σκληρό αὐτό ἀγῶνα κι ἀφοῦ ἐπέστεψε τό ποίμνιο ἐντός τῆς ποίμνης τοῦ Χριστοῦ ἀναδείχθηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τό 381 μ.Χ. ὁπότε καί συκγλήθηκε ἡ Β΄ Οἰκουμενική Σύνοδος τῆς ὁποίας ἀναγνωρίσθηκε Πρόεδρος. Στήν ἐμπνευσμένη Προεδρεία του, συνεργούντων τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης (ἀδελφοῦ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου) καί τοῦ ἁγίου Ἀμφιλοχίου Ἰκονίου, ὀφείλουμε τή συμπλήρωση τῶν πέντε τελευταίων ἄρθρων τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως (Πιστεύω): «Καί εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον...καί ζωήν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.». Εἶναι ἀξιοθαύμαστος ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖον ὁμολογεῖται ὡς Θεός τό Ἅγιον Πνεῦμα, τό τρίτο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, καθώς μέ θεολογική εὐστροφία ἀποκαλεῖται Ἅγιον, Κύριον, Ζωοποιόν, ἐκπορευόμενο ἀπό τόν Πατέρα, συμπροσκυνούμενο καί συνδοξαζόμενο μαζί μέ τόν Πατέρα καί τόν Υἱό, τό Ὁποῖο μίλησε μέσα ἀπό τούς Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.

Δυστυχῶς ὅμως, ὅπως συμβαίνει συχνά, ὁ διάβολος μέσα ἀπό ἄδικες συκοφαντίες κατάφερε νά πληγώσει τόν Ἅγιο Γρηγόριο, ὁ ὁποῖος φανερά στενοχωρημένος κι ἀφοῦ πλέον εἶχε ὁλοκληρώσει τό ἔργο της ἡ Β΄Οἰκουμενική Σύνοδος καί ἡ Κωνσταντινούπολη εἶχε ξαναγίνει Ὀρθόδοξη, δήλωσε τη παραίτησή του ἀπό τόν Πατριαρχικό θρόνο καί ἀποχώρησε ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, παρά τό ὅτι οἱ περισσότεροι συνΕπίσκοποί Του κι ὁ Μέγας Θεοδόσιος, ὁμοθυμαδόν τόν παρακαλοῦσαν νά παραμείνει. Περίφημος εἶναι ὁ Συντακτήριος λόγος, μὲ τὸν ὁποῖο, ὅταν παραιτήθηκε, ἀποχαιρέτησε τὴ Σύνοδο, τόν Αὐτοκράτορα καὶ τοὺς χριστιανοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καί ἀναχώρησε γιά τη γενέτειρά του, τήν πόλη τῆς Ἀριανζοῦ, ὅπου καί τελείωσε εἰρηνικά τη ζωή του τό 390 μ.Χ. Φεύγοντας τότε από τήν Κωνσταντινούπολη πέρασε ἀπό τήν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας, ὅπου ἐκφώνησε τόν μνημειώδη ἐπικήδειο λόγο στόν φίλο και ἀδελφό του Βασίλειο, ὀνομάζοντάς τον ΜΕΓΑ.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος εἶναι ἕνας ἀπό τούς πλέον Μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος στήν πράξη δίδαξε τό σπανίζον Ὀρθόδοξο ἦθος καί τό ζηλευτό ἐκκλησιαστικό φρόνημα.

Κατετρόπωσε μέν τούς αἱρετικούς, χωρίς νά παύσει νά τούς ἀγαπᾶ καί νά ἱκετεύει γιά τήν ἐπιστροφή τους στήν Ἐκκλησία, στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, καθώς ἔλεγε χαρακτηριστικά: «Δέν θέλουμε νά νικήσουμε κανένα, ἀλλά νά ἀπολαύσουμε τήν ἐπιστροφή τῶν Ἀδελφῶν μας στήν Ἐκκλησία διότι σπαραζόμαστε ἀπό τόν χωρισμό τους.»

Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεφύλαξε καί στήν κυριολεξία διέσωσε μέ τή χαρη τοῦ Θεοῦ τήν Ὀρθόδοξη πίστη καί τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας στήν Κωνσταντινούπολη, ὅταν ἀδίκως ἀμφισβητήθηκε ἡ παρουσία του κι ἡ ἀπαράμιλλη προσφορά του, Ἐκεῖνος ὁ ἱερός Πατέρας καί μέγας Διδάσκαλος δέν διεκδίκησε τίποτε γιά τόν ἑαυτό του. Ἐκχώρησε τά δικαιώματά του μέ θυσιαστικό τρόπο γιά τήν εἰρήνευση τῶν καρδιῶν τῶν ἀνθρώπων καί γιά ἐντιμότερη πνευματική ζωή. Μέ συμβολικό τρόπο παρομοίασε τήν ἀναχώρησή του μέ τήν ρίψη τοῦ προφήτη Ἰωνᾶ στή θάλασσα, ὥστε νά σταματήσει ἡ ταραχή, λέγοντας: «δέν εἶμαι ἐγώ καλύτερος ἀπό τόν Ἰωνᾶ. Ρίξτε με στή θάλασσα γιά νά ἔλθει ἡ εἰρήνη σέ ἐσᾶς», ἐκδηλώνοντας τό μεγαλεῖο τῆς ψυχῆς του, το ἀγωνιστικό του φρόνημά του καί τήν ἀκραία ταπείνωσή του, γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, τό, Ὁποῖον ἀποκαλοῦσε «ὁ ἐμός Χριστός» δηλαήὁ Χριστός μου!

Ἀδίκησε τόν ἑαυτό του γιά νά μήν ἀδικηθεῖ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, παρέχοντας μέγιστο δίδαγμα γιά ὅλους, Κληρικούς καί Λαϊκούς!

Γι’ αὐτό καί σέ ἕνα ἀπό τά πολλά ποιήματά του γράφει:

"Νά θεωρεῖς πανηγύρι αὐτή τή ζωή. Ἄν ἐμπορεύεσαι σωστά ἔχεις κέρδος.
Ἀμοιβή τῶν μικρῶν τά μεγάλα, τῶν αἰωνίων τά παροδικά, μά ἄν περάσουν δέν ἔχεις ἄλλη εὐκαιρία."

Ἄς μᾶς συνοδεύουν οἱ θεοπειθεῖς του πρός τόν Κύριον πρεσβεῖες καί εὐχές κι ἄς σκεφθοῦμε μιᾶς καί ξεκινᾶ τό Τρώδιο τήν ἄλλα Κυριακή, ἡ κατ’ ἐξοχήν κατανυκτική περίοδος τῆς Ἐκκλησίας μας ὅπου προσφέρεται γιά προσευχή καί μετάνοια, μήπως ἀξιοποιήσουμε κι ἐμεῖς τίς εὐκαιρίες, ὥστε μέ καλές πνευματικές συναλλαγές ἐπιτύχουμε τή σωτηρία μα, ὅπως κι ὁ πρώην τελώνης Ζακχαῖος. Ἀμήν. 

Κυριακή 18 Ἰανουαρίου 2026 – ΙΒ΄Λουκᾶ (Λουκ. ιζ΄12-19)

«Οἱ Ἅγιοι Ἀθανάσιος καί Κύριλλος Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας»

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ὅπως ἐπισημαίνει ο εὐαγγελιστής Λουκᾶς στις Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (βλ. Πράξ. ι΄38),ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός «διῆλθεν εὐεργετῶν καί ἰώμενος» ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, ἐθνότητας, χρώματος ἤ θρησκείας. Γι’ αὐτό θεράπευσε καί τούς δέκα λεπρούς, μεταξύ τῶν ὁποίων ἦταν κι ἕνας Σαμαρείτης, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιποι ἑννέα ἦταν Ἰουδαῖοι.

Τό ἐκπληκτικό ὅμως εἶναι ὅτι ὁ Σαμαρείτης, τόν ὁποῖον περιφρονοῦσαν οἱ Ἰουδαῖοι καί τόν ἐχθρεύονταν, ἦταν ὁ μόνος, πού ἐπέστρεψε γιά νά εὐχαριστήσει μέ εὐγνωμοσύνη τόν Χριστό, ἐνῶ οἱ ἄλλοι καίτοι ὁμοεθνεῖς καί συμπατριῶτες τοῦ Χριστοῦ δέν τό ἔπραξαν!

Κι ἄς μή βιαστοῦμε νά τούς κατηγορήσουμε, διότι κι ἐμεῖς, κάποιες φορές, ὅταν ἀντιμετωπίζουμε κάποιο σοβαρό πρόβλημα στή ζωή μας, προσευχόμαστε, κάνουμε διάφορα τάματα ζητώντας τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ κι ὅταν περάσει ἡ δοκιμασία μας, ἴσως ξεχνᾶμετόν Κύριο, τήν Παναγία ἤ τούς Ἁγίους μας,πρός τούς Ὁποίους προστρέξαμε.

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας ἑρμηνεύοντας τήν περικοπή αὐτή, ὁμιλοῦν κυρίως γιά τήν εὐγνωμοσύνη μέ τήν ὁποία πρέπει νά εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιά τίς δωρεές Του, θέτοντας παράδειγμα πρός ἀποφυγήν τούς 9 ἀγνώμονες πρώην λεπρούς καί παράδειγμα πρός μίμησιν τόν Σαμαρείτη.

Ἡ εὐγνωμοσύνη εἶναι μεγάλη ἀρετή καί εἶναι σωστό καί δίκαιο νά εἴμαστε πάντοτε εὐγνώμονες πρός ὅλους τούς εὐεργέτες μας καί προπάντων πρός τόν Θεό γιά τίς ἄπειρες εὐεργεσίες Του, γιά τίς ὁποῖες, δέν μποροῦμε νά Τοῦ ἀντιπροσφέρουμε τίποτε ἄλλο ἰσάξιο, παρά μόνον τήν ἄπειρη εὐγνωμοσύνη καί εὐχαριστία μας. Γι’αὐτό καί ἡ Θεία Λειτουργία ὀνομάζεται Θεία Εὐχαριστία, γιά νά ἐκφράζει τήν εὐχαριστία καί τήν εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ γιά ὅλες τίς δωρεές, μέ κορυφαῖα τήν δυνατότητα νά κοινωνεῖ τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματός Του καί νά ἑνώνεται μαζί Του.

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες ὅμως, λαμβάνοντας ἀφορμή ἀπό τήν σημερινή εὐαγγελική περικοπή, μᾶς ὁμιλοῦν καί γιά τήν πνευματική λέπρα, ὅπως χαρακτηρίζουν τήν ἁμαρτία, ἀφοῦ ἐπικάθεται στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, προσβάλλοντάς τον καί ἐμποδίζοντας τήν ὑγιῆ καί σωτήρια σχέση του μέ τόν Σωτῆρα Χριστό. Καί ἐξαιτίας τῶν δύο μεγάλων σήμερα ἑορταζομένων Ἁγίων: Ἀθανασίου καί Κυρίλλου, Πατριαρχῶν Ἀλεξανδρείας, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίσθηκαν ἐναντίον τῶν αἱρέσεων, ὁ συλλογισμός μας προεκετείνει αὐτή τη συμβολική ἑρμηνεία στήν πνευματική λέπρα τῆς αἱρέσεως, ἡ ὁποία ἐπικάθεται στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, προσβάλλοντας τά ἀδύναμα στήν πίστη μέλη, ἐμποδίζοντας τήν κατά Χριστόν πρόοδο καί προκοπή τους καί θέτοντας ἐν ἀμφιβόλῳ τη σωτηρία τους.

Οἱ σήμερα λοιπόν ἑορταζόμενοι Ἅγιοι, ὁ Μέγας Ἀθανάσιοςὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 4^ο αἰῶνα καί ὁ Ἅγιος Κύριλλος, ὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 5ο αἰῶνα, μέ τη ζωή, τούς πολυειδεῖς ἀγῶνες καί τήν διδασκαλία τους κατέστησαν ἰατροί τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, σέ συνέχεια τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Πρώτου καί Μεγάλου Ἰατροῦ τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας.

Ἀμφότεροι οἱ Ἅγιοι ἀναδείχθηκαν Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας καί ἐνεργώντας ὡς Ἐπίσκοποι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τῦπον καί τόπον τοῦ Χριστοῦ, καθάρισαν τήν λέπρα τῆς αἱρέσεως ἀπό τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων. Μέ τήν σοφή διδασκαλία τους προσέφεραν μοναδική θεραπεία στούς πάσχοντες ἀπό τίς αἱρέσεις. Θεραπεύοντάς τους ἀπό τήν αἵρεση, τούς ἕνωσαν πάλι μέ τόν Χριστό, διά τῆς ὑγιοῦς πίστεως καί τῆς μυστηριακῆς ζωῆς τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἡ αἵρεση εἶναι ἡ χειρότερη ἔκφραση τῆς ἁμαρτίας, χειρότερη ἀκόμη καί ἀπό τά μεγάλα πάθη, πού πολεμοῦν τόν ἄνθρωπο, διότι διαχωρίζει πλήρως τόν ἄνθρωπο ἀπό τόν Χριστό, τόν ἀποκόπτει ἀπό τήν θεία Κοινωνία μαζί Του καί τόν ὁδηγεῖ στήν αἰώνια ἀπώλεια.Ὅλα τά πάθη παλεύονται μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ κι ὁ ἄνθρωπος ἑνωμένος μέ τόν Χριστό, ἀγωνίζεται καί πολεμεῖ ἐναντίον τους. Ἀκόμη κι ἄν χάσει κάποιες μάχες, ὁ Χριστός δέν θά τόν ἀφήσει νά χάσει τόν πόλεμο ἐναντίον τοῦ διαβόλου, οὔτε θά τόν ἀφήσει νά χαθεῖ στήν ἀπώλεια. Γι’ αὐτό καί ὁ διάβολος μέσα ἀπό τίς αἱρέσεις, μπερδεύει τόν συλλογισμό τοῦ ἀνθρώπου, τόν ἀποκόπτει ἀπό τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὥστε εὔκολα νά τόν ποδηγετεῖ πρός τήν ἀπώλεια.

Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ἀπό μικρός ἦταν φύση χαρισματική καί ἀντί παιχνιδιῶν, κατηχοῦσε καί βάπτιζε Χριστιανούς τούς συνομηλίκους του καί ἐμιμεῖτο τήν τέλεση τῆς θείας Λειτουργίας. Ἔζησε γιά μεγάλο διάστημα κοντά στόν Μέγα Ἀντώνιο, τοῦ ὁποίου συνέγραψε τόν βίο καί μεταλαμπάδευσε τό ἀσκητικό καί μοναστικό ἰδεῶδες του ἀκόμη καί ὅταν βρισκόταν ἐξόριστος στήν Δύση.

Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος δέν ἔλαβε ἁπλῶς μέρος στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο (325), ἀλλά παρότι Διάκονος, ἐντούτοις ἀναδείχθηκε «ἡ ψυχή» τῆς Συνόδου. Πρωτοστάτησε μέ δυνατό λόγο στίς θεολογικές συζητήσεις καί μέ ἀτράνταχτα ἐπιχειρήματα κατέδειξε τήν πλάνη καί τό ψεῦδος τῶν διδασκαλιῶν τοῦ Ἀρείου, ὁ ὁποῖος ὑποστήριζε ὅτι ὁ Χριστός δέν εἶναι Θεός, ἀλλά ἄνθρωπος ἁπλός, κτίσμα τοῦ Θεοῦ, τό ὁποῖο δημιουργήθηκε ἐν χρόνῳ καί ἑπομένως, ὅπως ὅλα τα κτίσματα, ἔχει ἀρχήκαί τέλος. Αὐτό δυστυχῶς ὑποστηρίζουν μέχρι σήμερακαί οἱ Χιλιαστές Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ.

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ΔΙΑΚΗΡΥΤΤΕΙ μέ σαφήνεια στούς αἰῶνες, ὅτι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἄναρχος καί ἄκτιστος, Ὁμοούσιος μέ τόν Πατέρα, Θεός ἀληθινός ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐν χρόνῳ ἔγινε καί Ἄνθρωπος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου, ὅπως ὁμολογοῦμε καί στό Σύμβολο τῆς Πίστεως ἀπό τότε.

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος χαρακτηριστικά ἔλεγε: «Ὁ Πατήρ, διά τοῦ Υἱοῦ, ἐν Ἁγίω Πνεύματι ἐνεργεῖ καί δίδει τά πάντα», ὥστε πιστεύουμε σέ Ἕνα Θεό, πού διακρίνεται σέ τρία θεϊκά Πρόσωπα, τόν Πατέρα, τόν Υἱό καί τό Ἅγιο Πνεῦμα.

Ὁ Ἅγιος Κύριλλος γεννήθηκε στὴν Ἀλεξάνδρεια ἀπὸ Ἕλληνες εὔπορους γονεῖς τὸ 370 μ.Χ.Ἔζησε ἐπὶ βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ καὶ ἔλαβε μεγάλη θεολογικὴ μόρφωση, ὥστε γρήγορα ἀναδείχθηκε Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας. Ἐκεῖνος ὑπῆρξε ἡ «ψυχή» τῆς Γ' Οἰκουμενικῆς Συνόδου τό 431 μ.Χ. στὴν Ἔφεσο, ἀφοῦ ὡς Πρόεδρός της συνετέλεσε νὰ γκρεμιστοῦν οἱ κακοδοξίες του δυσσεβοῦς Νεστορίου, ὁὁποῖος προεκτείνοντας τή διδασκαλία τοῦἈρείου, ἔλεγε ὅτι ἡ Παναγία γέννησε ἕνα ἁπλό ἄνθρωπο, γι’ αὐτό καί Τήν ὀνόμαζε Χριστοτόκο. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος μέ τά σοφά θεολογικά του ἐπιχειρήματα ΑΚΥΡΩΣΕ τήν βλάσφημη αὐτή διδασκαλία και ΔΙΑΚΗΡΥΞΕ, ὅτι ἡ Παναγία γέννησε τόν Θεάνθρωπο Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος εἶναι τέλειος Θεός και τέλειος Ἄνθρωπος και γι’ αὐτό ὀνομάζουμε την Παναγία ΘΕΟΤΟΚΟ, ὅρο τόν ὁποῖο ἱστορικά πρῶτος εἰσήγαγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ἄς εἴμαστε εὐγνώμονες πρός τόν Φιλάνθρωπο Κύριο γιά τίς δωρεές τῆς ἀγάπης Του, ἀλλά καί γιά τούς Ἁγίους, τούς ὁποίους σέ κάθε γενιά καί τόπο ἀναδεικνύει γιά τήν πνευματική μας φροντίδα καί θεραπεία καί ἐν τέλει τη σωτηρία μας. Πέρα ἀπό τήν εὐγνωμοσύνη μας ὅμως, ἄς ἐντείνουμε τήν προσοχή μας στις αἱρέσεις,τήν πνευματική αὐτή λέπρα, πού καιροφυλακτεῖ γιά νά πλήξει τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί νά ὁδηγήσει τούς ἀνθρώπους στήν ἀπώλεια.

Σέ κάθε θεία Λειτουργία ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή ὅλοι ὅσοι ἀποτελοῦμε τό Σωμα τοῦ Χριστοῦ προσεχόμαστε «ὑπερ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως», ἐννοώντας ἀκριβῶς τήν ἐπιστροφή ὅσων πλανήθηκαν ἀπό τίς αἱρέσεις, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Μέγας Βασίλειος στήν Ἁγία ἀναφορά Του.

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες κάθε ἐποχῆς, ὁριοθετοῦν καί διακηρύττουν τήν Ὀρθόδοξη πίστη, συμβάλλοντας καθοριστικά στή θεραπεία τῶν αἱρέσεων, ἄν ὁ ἄνθρωπος βέβαια θέλει νά σωθεῖ καί ἀξιοποιήσει μέ εὐγνωμοσύνη τη θεία αὐτή δωρεά. Γιά νά ἐκτιμήσουμε δέ, αὐτή τήν θεία δωρεά, ἄς γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἀγῶνας τῶν Ἁγίων Πατέρων λαμβάνει διαστάσεις καί χαρακτῆρα Σταυροῦ. Σέ πολλές περιπτώσεις τούς κόστιζε τη ζωή τους ὁλόκληρη. «Γλυκό ψωμί δέν ἔφαγαν», σχεδόν ποτέ, ὅπως χαρακτηριστικά λέει ὁ λαός, θυσιάζοντας τά πάντα γιά τήν ἀγάπη καί τήν δόξα τοῦ Χριστοῦ.

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος, 16 ἀπό τά 46 χρόνια τῆς Πατριαρχείας του τά πέρασε στήν ἐξορία χωρίς νά σταματήσει νά μάχεται ὑπέρ τῆς Ἀληθείας καί ἐναντίον τῆς αἱρέσεως. Ἀναγκάστηκε νά διαμένει ἀκόμη καί σέ τάφους γιά νά διασώζεται ἀπό τήν ἐχθρική διάθεση καί τή μανία τῶν αἱρετικῶν καί ἔλεγε πάντα μέ αἰσιοδοξία: «Νεφύδριον ἐστίν καί θάττον παρελεύσεται» δηλ. Σύννεφο εἶναι, ποῦ φέρνει βροχή καί γρήγορα θά περάσει, ἀρδεύοντας ἔτσι τή ζωή του μέ τήν ἐλπίδα τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς! Γιά αὐτό ἡ Ἐκκλησία μας τόν ὀνόμασε «Μέγα» κιὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τόν ἐγκωμίασε ταυτίζοντας τόν μέ τήν ἀρετή, λέγοντας: «Ἐπαινώντας τόν Ἀθανάσιο, θά ἐπαινέσω τήν ἀρετή. Γιατί Ἀθανάσιος καί ἀρετή εἶναι τό ἴδιο πράγμα. Ὅταν ἀναφέρομαι σ’ αὐτόν, τήν ἀρετή ἐπαινῶ.»

Ὁ Ἅγιος Κύριλλος πάλι,ἀφοῦ πατριάρχευσε γιὰ 32 περίπου χρόνια, ἀποκλήθηκε γιά τούς ἀγῶνες καί τήν ὑπομονή του, ὡς«σφραγῖδα τῶν Πατέρων».

Ἄς ἔχουμε τήν εὐχή καί τίς πρεσβεῖες τῶν δύο μεγάλων Ἁγίων μας καί κυρίως ἄς ἀποκτήσωμε εὐγνώμονα καρδίαν πρός τόν Κύριο«κατά πάντα καί διά πάντα».Ἀμήν.

Τρία ἔτη ἀπὸ τὴν ἐκδημία τοῦ Πατριάρχου πρ. Ἱεροσολύμων Εἰρηναίου

Τὴν Κυριακὴ μετὰ τὰ Φῶτα, 11 Ἰανουαρίου 2026, με τὴ συμμετοχὴ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν καὶ πλήθους πιστῶν, προεξάρχοντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ.κ. Εὐσεβίου, τελέσθηκαν ὁ Ὄρθρος, ἡ Θεία Λειτουργία καὶ τὸ τριετὲς Ἱερὸ Μνημόσυνο ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τοῦ μακαριστοῦ Πατριάρχου πρ.Ἱεροσολύμων κυροῦ Εἰρηναίου Α΄, στὸν Ἱερὸ Ναὸ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῆς κωμοπόλεως Χώρας, ἀπ’ ὅπου καὶ καταγόταν.

Κατὰ τό τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας, ὁ Σεβασμιώτατος ἐκήρυξε τὸν θείο Λόγο, ἀναφερόμενος στὴν εὐαγγελικὴ περικοπὴ καὶ ὁμίλησε περὶ τοῦ βίου καὶ τῆς πορείας τοῦ μακαριστοῦ Πατριάρχου Εἰρηναίου. Ἀνεφέρθη δέ στούς ἐκ Χώρας Σάμου καταγωμένους Πατριάρχες Ἱεροσολύμων: Κύριλλο Β΄ (1845-1872), Ἱερόθεο Β΄ (1875-1882) καί Τιμόθεο (1935-1957).

Ἀκολούθως, ὁ σεπτός μας Ποιμενάρχης μετέβη στὴν Ἱερὰ Μονὴ Τιμίου Σταυροῦ, ὅπου ἐτέλεσε ἐπί τοῦ τάφου του Μακαριστοῦ Πατριάρχου Τρισάγιο.